{"id":512,"date":"2024-12-15T22:07:14","date_gmt":"2024-12-15T18:07:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.rizvan.net\/?p=512"},"modified":"2024-12-17T17:47:38","modified_gmt":"2024-12-17T13:47:38","slug":"ne-ucun-muctehidlere-teqlid-etmek-vacibdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.rizvan.net\/?p=512","title":{"rendered":"\u0130SLAMDA T\u018fQL\u0130D"},"content":{"rendered":"<div class='epvc-post-count'><span class='epvc-eye'><\/span>  <span class=\"epvc-count\"> 547<\/span><\/div><p style=\"text-align: justify;\">M\u00fcct\u0259hidl\u0259r\u0259 t\u0259qlid etm\u0259k vacibdirmi? T\u0259qlidin vacibliyi nec\u0259 s\u00fcbuta yetir?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00fc\u011f\u0259t \u0259r\u0259b m\u0259n\u015f\u0259li &#8220;t\u0259qlid&#8221; s\u00f6z\u00fcn\u00fc m\u0259nfi m\u0259na etm\u0259y\u0259 tam imkan verir. T\u0259biidir ki, fiqhd\u0259 hallanan t\u0259qlid s\u00f6z\u00fcn\u00fc imitasiya &#8211; yams\u0131lama kimi t\u0259rc\u00fcm\u0259 ets\u0259k, bir n\u00f6v dini d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sizlik v\u0259 saxtakarl\u0131\u011f\u0131n t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131s\u0131 kimi t\u0259qdim etmi\u015f oluruq. \u018fqid\u0259d\u0259 t\u0259qlidi he\u00e7 c\u00fcr m\u0259qbul saymayan m\u00fcq\u0259dd\u0259s dinimiz \u0259m\u0259ld\u0259 t\u0259qlidin vacibliyini vur\u011fulay\u0131r. \u018fm\u0259ll\u0259rimizd\u0259 t\u0259l\u0259b olunan &#8220;t\u0259qlid&#8221;in termin olaraq m\u0259nas\u0131 x\u00fcsusi sah\u0259d\u0259 qeyri m\u00fct\u0259x\u0259ssisin m\u00fct\u0259x\u0259ssis\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259sidir. Fiqhi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259qlidin l\u00fczumuna \u0259n m\u00fch\u00fcm s\u00fcbut h\u0259min \u0259qli arqumentdir ki, insan bilm\u0259diyi i\u015fl\u0259rd\u0259 bil\u0259n\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259lidir. Dem\u0259li t\u0259qlidin vacibliyi fiqhi m\u0259s\u0259l\u0259 deyil v\u0259 \u0259qlin istidlal (elmi prinsipl\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq elmi n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259lm\u0259k) v\u0259 istinbat\u0131n\u0131n (deduksiyan\u0131n) b\u0259hr\u0259sidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018flb\u0259tt\u0259, Quran ay\u0259l\u0259ri v\u0259 h\u0259disl\u0259r d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada t\u0259qlidin l\u00fczumuna toxunmu\u015fdur. Bel\u0259 ki, Quranda buyurulur:<\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\">\u00ab\u0641\u0627\u0633\u0626\u0644\u0648\u0627 \u0623\u0647\u0644 \u0627\u0644\u0630\u06a9\u0631 \u0625\u0646 \u06a9\u0646\u062a\u0645 \u0644\u0627 \u062a\u0639\u0644\u0645\u0648\u0646\u00bb<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;Bilm\u0259diyiniz \u015feyl\u0259ri &#8220;zikr \u0259hli&#8221;nd\u0259n (aliml\u0259rd\u0259n) soru\u015fun. (N\u0259hl, 43)&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00fcbar\u0259k ay\u0259, \u0259qlin q\u0259na\u0259tini t\u0259sdiql\u0259y\u0259r\u0259k, elmsizin alim\u0259, bilm\u0259y\u0259nin pe\u015f\u0259kara m\u00fcraci\u0259tini d\u00fczg\u00fcn add\u0131m kimi Allah t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 m\u0259qbul say\u0131ld\u0131\u011f\u0131na a\u015fkar s\u00fcbutdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u0259qlidin b\u00fct\u00fcn leksik arqumentl\u0259ri aqil insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n (bilm\u0259y\u0259nin bil\u0259n\u0259 m\u00fcraci\u0259ti) q\u0259bul edil\u0259n i\u015f x\u00fcsusundad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130slam dini, insan h\u0259yat\u0131n\u0131n t\u0259nzimi v\u0259 b\u0259nd\u0259lik yolunda d\u00fczg\u00fcn h\u0259r\u0259k\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u2013 ist\u0259r maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi, ist\u0259r f\u0259rdi v\u0259 ictimai, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 siyasi v\u0259 iqtisadi \u2013 Allah t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00f6nd\u0259ril\u0259n qanun v\u0259 qaydalar toplusudur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130nsan\u0131n d\u00fcnya v\u0259 axir\u0259t s\u0259ad\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn dind\u0259 &#8220;vacibat&#8221; (vacib olunan i\u015fl\u0259r) v\u0259 &#8220;m\u00fch\u0259rr\u0259mat&#8221; (qada\u011fan olunan i\u015fl\u0259r) m\u00f6vcuddur ki, insan onlara riay\u0259t etm\u0259diyi sur\u0259td\u0259 n\u0259 s\u0259ad\u0259t\u0259 \u00e7atacaq, n\u0259 d\u0259 c\u0259zadan amanda qalacaqd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018fb\u0259di s\u0259ad\u0259ti t\u0259min ed\u0259n \u015f\u0259ri (dini) h\u00f6kml\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ilk \u00f6nc\u0259 onlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u00c7\u0131x\u0131\u015f yolu is\u0259 \u015f\u0259ri\u0259tin sahibi Allah v\u0259 Onun el\u00e7isin\u0259 \u00fcz tutmaqd\u0131r. M\u00fcmk\u00fcn deyils\u0259 birba\u015fa Allah v\u0259 R\u0259sulundan (s) h\u00f6kmkl\u0259ri almaq, o zaman m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t edilm\u0259lidir. M\u0259nb\u0259y\u0259 y\u0259ni \u0130lahi h\u00f6kml\u0259rin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 Quran v\u0259 h\u0259dis\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k is\u0259 \u0259sla \u015f\u0259ri h\u00f6km\u00fc rahatl\u0131qla \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u0259nas\u0131nda deyil, b\u0259lk\u0259 a\u011f\u0131r v\u0259 \u00e7\u0259tin bir prosesin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki m\u0259nb\u0259d\u0259 \u015f\u0259ri\u0259t qanunlar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 dig\u0259r ox\u015far m\u0259lumatlar da m\u00f6vcuddur. Bilm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, m\u0259nb\u0259d\u0259n h\u00f6km\u00fc \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u00e7ox m\u0259lumata, metod v\u0259 bacar\u0131qlara, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ay\u0259 v\u0259 h\u0259disl\u0259rin d\u0259rki, s\u0259hih v\u0259 qeyri-s\u0259hih h\u0259disl\u0259rin tan\u0131nmas\u0131, ay\u0259 v\u0259 h\u0259disl\u0259rin t\u0259rkib v\u0259 c\u0259minin ortaq m\u0259xr\u0259ci v\u0259 s. kimi onlarla dig\u0259r bilikl\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259k laz\u0131md\u0131r. T\u0259bii ki, bu s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259hsil \u00fc\u00e7\u00fcn ill\u0259rl\u0259 ciddi \u00e7al\u0131\u015fmaq v\u0259 s\u0259y edil\u0259m\u0259lidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130slam elml\u0259ri aras\u0131nda m\u00f6vzu etibar\u0131 il\u0259 &#8220;\u015f\u0259ri\u0259t&#8221; adlanan v\u0259 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 insan h\u0259yat\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u0130lahi qanunlar &#8220;fiqh&#8221; elmind\u0259 b\u0259hs edilir. \u0130mam Xomeyni (r\u0259h.) demi\u015fk\u0259n: &#8220;Fiqh &#8211; h\u0259qiqi teoriya v\u0259 be\u015fikd\u0259n q\u0259bir\u0259d\u0259k insan v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin m\u00fck\u0259mm\u0259l idar\u0259sidir&#8221;.<sup><strong>1<\/strong><\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u0259sumlar (\u0259) fiqh elmi v\u0259 \u015f\u0259ri h\u00f6kml\u0259rin f\u00f6vq\u0259lad\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6z ard\u0131c\u0131llar\u0131n\u0131 fiqh elmini \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 edirdil\u0259r. Habel\u0259 bu v\u0259zif\u0259d\u0259n boyun qa\u00e7\u0131ranlar\u0131 v\u0259 ya dini h\u00f6kml\u0259rin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sind\u0259 s\u0259hl\u0259nkarl\u0131q ed\u0259nl\u0259ri is\u0259 c\u0259zalanmaya v\u0259 t\u00f6hm\u0259t\u0259 layiq bilirdil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130mam Baqir (\u0259) buyurur: &#8220;\u015ei\u0259 g\u0259ncl\u0259rind\u0259n birini elmi d\u0259rind\u0259n (fiqh) \u00f6yr\u0259nm\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 yan\u0131ma g\u0259tirs\u0259l\u0259r, onu \u0259d\u0259bl\u0259ndir\u0259r\u0259m!&#8221;<sup><strong>2<\/strong><\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00fcct\u0259hidl\u0259r d\u0259 fiqh elmi sah\u0259sind\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisdirl\u0259r. Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s) v\u0259 m\u0259sum imam (\u0259) olmad\u0131qda yaln\u0131z o H\u0259zr\u0259tl\u0259rin (\u0259) t\u0259limin\u0259 \u0259sas\u0259n \u0130slam m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n \u015f\u0259ri h\u00f6kml\u0259rin \u00e7\u0131xar\u0131\u015f\u0131na qadir olan \u015f\u0259xsl\u0259r m\u0259hz onlard\u0131r. Dig\u0259rl\u0259rinin is\u0259 dini qayda-qanunlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn onlara m\u00fcraci\u0259td\u0259n qeyri \u00e7ar\u0259l\u0259ri yoxdur. \u0130mam\u0131 \u0259v\u0259zedicilik missiyas\u0131 m\u00fcct\u0259hidl\u0259r\u0259 el\u0259 \u0130mamlar\u0131n (\u0259) \u00f6z zaman\u0131ndan verilmi\u015fdir. R\u0259vay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u015f\u0259ri m\u0259s\u0259l\u0259sini ayd\u0131nla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn uzaq m\u0259saf\u0259d\u0259n \u0130mam\u0131n (\u0259) h\u00fczuruna g\u0259lmi\u015f \u015fi\u0259l\u0259ri \u0130mam (\u0259) yerl\u0259rd\u0259ki aliml\u0259r\u0259 t\u0259r\u0259f y\u00f6n\u0259ltmi\u015fdir. Sad\u0259 v\u0259 siravi \u015fi\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259dis v\u0259 ay\u0259 oxuyaraq h\u00f6km\u00fc \u0259l\u0259 g\u0259tirm\u0259yi yox, m\u0259hz t\u0259qval\u0131 v\u0259 savadl\u0131 \u015fi\u0259 aliml\u0259rin\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 etmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u0259tic\u0259 al\u0131r\u0131q, m\u00fck\u0259ll\u0259fin (dini v\u0259zif\u0259l\u0259ri yerin\u0259 yetirm\u0259li olan \u015f\u0259xs) \u00fc\u00e7 yolu var:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Birincisi, elm \u0259ld\u0259 etm\u0259 yolu, h\u0259min ictihada \u00e7atmaq v\u0259 m\u00fcct\u0259hid olmaq.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; \u0130kincisi, h\u0259r bir i\u015f bar\u0259sind\u0259 deyil\u0259n versiyalar\u0131 m\u00fctali\u0259 etm\u0259k v\u0259 b\u00fct\u00fcn versiyalara uy\u011fun \u0259m\u0259l etm\u0259k (b\u00fct\u00fcn versiyalar t\u0259r\u0259find\u0259n g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015f d\u00fczg\u00fcn say\u0131ls\u0131n) &#8211; ehtiyat yolu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bu sah\u0259d\u0259 n\u0259z\u0259r sahibi, dini h\u00f6kml\u0259rin \u00e7\u0131xar\u0131\u015f\u0131nda m\u00fct\u0259x\u0259ssis olan \u015f\u0259xsin r\u0259yind\u0259n faydalanmaq.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u015e\u00fcbh\u0259siz, \u015f\u0259xs birinci yolda ictihada \u00e7atd\u0131qdan sonra dini h\u00f6kml\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis olarsa, dig\u0259r iki yola ehtiyac duymayacaqd\u0131r. \u0130ctihad m\u0259qam\u0131na yeti\u015f\u0259n\u0259d\u0259k dig\u0259r iki yol qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130kinci yolda, m\u00fck\u0259ll\u0259f h\u0259r bir m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 ehtiyat \u00fcslublar\u0131na uy\u011fun m\u00f6vcud versiyalar haqda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r informasiyaya m\u00f6htacd\u0131r. S\u0131rf ay\u0259nin v\u0259 ya h\u0259disin m\u00f6vcud olmas\u0131 kifay\u0259t etmir. \u018fg\u0259r bir m\u00f6vzuda iki ay\u0259 g\u0259l\u0259rs\u0259 m\u00fck\u0259ll\u0259f n\u0259 ed\u0259c\u0259k? Quranla f\u0259rqli r\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259 b\u0259z\u0259n ziddiyy\u0259tl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. B\u0259z\u0259n h\u0259disl\u0259 Quran uzla\u015fmad\u0131qda n\u0259 etm\u0259lidir? Bunlara cavab verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn sad\u0259c\u0259 \u0259r\u0259b dilini bilib Qurani K\u0259rimi v\u0259 ya Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s) h\u0259disl\u0259rini \u00fcz\u00fcnd\u0259n oxumaq kifay\u0259t etmir. Qald\u0131 ki, d\u00fcnya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti n\u0259inki \u0259r\u0259bc\u0259 bilmirl\u0259r, h\u0259tta sad\u0259 m\u0259ntl\u0259ri \u00fcz\u00fcnd\u0259n bel\u0259 oxuya bilmirl\u0259r. Q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 dem\u0259k olar ki, ehtiyat etm\u0259nin \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri adi h\u0259yat\u0131 alt-\u00fcst edir. Na\u00e7ar \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yol &#8220;t\u0259qlid&#8221; m\u0259s\u0259l\u0259si c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn rahatl\u0131qdan, asanl\u0131qdan \u0259lav\u0259 qa\u00e7\u0131lmaz olur. Bu \u00fc\u00e7 yol t\u0259kc\u0259 \u015f\u0259ri h\u00f6kml\u0259rd\u0259 deyil b\u0259lk\u0259 dig\u0259r t\u0259hsil sah\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 ke\u00e7\u0259rlidir. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, h\u0259r hans\u0131 s\u0259b\u0259bd\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259n\u0259n m\u00fch\u0259ndis bir \u015f\u0259xsi t\u0259s\u0259vv\u00fcr edin. O, sa\u011falmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ya tibb elmini \u00f6yr\u0259nm\u0259li, ya b\u00fct\u00fcn h\u0259kiml\u0259rin n\u0259z\u0259rini bilm\u0259li (v\u0259 el\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259lidir ki, sonradan pe\u015fman olmas\u0131n), ya da h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259lidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Birinci yol onu tez sa\u011faltmayacaq, ikinci yol \u00e7ox \u00e7\u0259tindir v\u0259 onu \u00f6z pe\u015f\u0259sind\u0259n (m\u00fch\u0259ndislikd\u0259n) uzaqla\u015fd\u0131racaqd\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259rhal h\u0259kimd\u0259n k\u00f6m\u0259k ist\u0259y\u0259r\u0259k onun dedikl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259k \u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li yol kimi q\u0259bul edilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">O, h\u0259kimin dedikl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259kl\u0259 h\u0259m g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259ki pe\u015fman\u00e7\u0131l\u0131qdan, dostlar\u0131n q\u0131na\u011f\u0131ndan yaxa qurtar\u0131r, h\u0259m d\u0259 \u0259ks\u0259r hallarda d\u0259rdin\u0259 d\u0259rman tap\u0131r. M\u00fck\u0259ll\u0259f d\u0259 m\u00fcct\u0259hidin r\u0259yin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259kl\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc axir\u0259t pe\u015fiman\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0130lahi \u0259zabdan qutarmaqla b\u0259rab\u0259r \u015f\u0259ri h\u00f6kml\u0259rin daha m\u00fcnasibin\u0259 riay\u0259t etmi\u015f olur.<sup><strong>3<\/strong><\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dem\u0259li, &#8220;t\u0259qlid&#8221;d\u0259n m\u0259qs\u0259d x\u00fcsusi sah\u0259d\u0259 qeyri-m\u00fct\u0259x\u0259ssisin m\u00fct\u0259x\u0259ssis\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259sidir. Dini m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259qlidin l\u00fczumuna \u0259n m\u00fch\u00fcm s\u00fcbut h\u0259min \u0259qli arqumentdir ki, insan bilm\u0259diyi i\u015fl\u0259rd\u0259 bil\u0259n\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259lidir.<\/p>\n<p dir=\"rtl\" style=\"text-align: justify;\">\u00ab\u0641\u0627\u0633\u0626\u0644\u0648\u0627 \u0623\u0647\u0644 \u0627\u0644\u0630\u06a9\u0631 \u0625\u0646 \u06a9\u0646\u062a\u0645 \u0644\u0627 \u062a\u0639\u0644\u0645\u0648\u0646\u00bb<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8220;Bilm\u0259diyiniz \u015feyl\u0259ri &#8220;zikr \u0259hli&#8221;nd\u0259n (aliml\u0259rd\u0259n) soru\u015fun.&#8221;<sup><strong>4<\/strong><\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Habel\u0259 h\u0259disl\u0259rd\u0259 g\u0259lmi\u015fdir: &#8220;Lakin ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259disl\u0259rimizi n\u0259ql ed\u0259nl\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t edin ki, onlar sizin \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nim h\u00f6cc\u0259tl\u0259rim (d\u0259lill\u0259rim) v\u0259 m\u0259n d\u0259 Allah\u0131n sizin \u00fc\u00e7\u00fcn olan h\u00f6cc\u0259tiy\u0259m.&#8221;<sup><strong>5<\/strong><\/sup><\/p>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>1<\/strong>\u00a0&#8211; &#8220;S\u0259hifeyi-Nur&#8221;, cild.21, s\u0259h. 98<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>2\u00a0<\/strong>&#8211;\u00a0&#8220;Bihar \u0259l-\u0259nvar&#8221;, cild.1, s\u0259h. 214<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>3\u00a0<\/strong>&#8211; &#8220;Risaleyi- dane\u015fcuyi&#8221;, be\u015finci \u00e7ap, Seyid M\u00fcct\u0259ba H\u00fcseyni, s\u0259h. 45- 46<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>4<\/strong>\u00a0&#8211; &#8220;N\u0259hl&#8221;, 43<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>5<\/strong>\u00a0&#8211; &#8220;V\u0259sail \u0259\u015f- \u015ei\u0259&#8221;, cild.27, s\u0259h. 140<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>547M\u00fcct\u0259hidl\u0259r\u0259 t\u0259qlid etm\u0259k vacibdirmi? T\u0259qlidin vacibliyi nec\u0259 s\u00fcbuta yetir? L\u00fc\u011f\u0259t \u0259r\u0259b m\u0259n\u015f\u0259li &#8220;t\u0259qlid&#8221; s\u00f6z\u00fcn\u00fc m\u0259nfi m\u0259na etm\u0259y\u0259 tam imkan verir. T\u0259biidir ki, fiqhd\u0259 hallanan t\u0259qlid s\u00f6z\u00fcn\u00fc imitasiya &#8211; yams\u0131lama kimi t\u0259rc\u00fcm\u0259 ets\u0259k, bir n\u00f6v dini d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sizlik v\u0259 saxtakarl\u0131\u011f\u0131n t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131s\u0131 kimi t\u0259qdim etmi\u015f oluruq. \u018fqid\u0259d\u0259 t\u0259qlidi he\u00e7 c\u00fcr m\u0259qbul saymayan m\u00fcq\u0259dd\u0259s dinimiz \u0259m\u0259ld\u0259 t\u0259qlidin vacibliyini vur\u011fulay\u0131r. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[20],"class_list":["post-512","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-maarif","tag-sual-cavab"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/512","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=512"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/512\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":557,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/512\/revisions\/557"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=512"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=512"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}