{"id":659,"date":"2024-12-28T23:36:55","date_gmt":"2024-12-28T19:36:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.rizvan.net\/?p=659"},"modified":"2024-12-28T23:36:55","modified_gmt":"2024-12-28T19:36:55","slug":"geleceyin-kecmisle-muqayisesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.rizvan.net\/?p=659","title":{"rendered":"G\u018fL\u018fC\u018fY\u0130N KE\u00c7M\u0130\u015eL\u018f M\u00dcQAY\u0130S\u018fS\u0130"},"content":{"rendered":"<div class='epvc-post-count'><span class='epvc-eye'><\/span>  <span class=\"epvc-count\"> 655<\/span><\/div><p><strong>\u0130MAM \u018fL\u0130N\u0130N (\u0259) O\u011eLU \u0130MAM H\u018fS\u018fN\u018f (\u0259) V\u018fS\u0130YY\u018fT\u0130ND\u018fN<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u0259zr\u0259t \u018fli (\u0259) o\u011fluna buyurur: \u201cOlmu\u015flardan h\u0259l\u0259 ki, olmam\u0131\u015flar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xar. \u00c7\u00fcnki i\u015fl\u0259r bir-birl\u0259rinin ox\u015far\u0131d\u0131r. Nem\u0259t sahibin\u0259 na\u015f\u00fck\u00fcr olma. Nem\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 na\u015f\u00fck\u00fcrl\u00fck \u0259n al\u00e7aq k\u00fcfrd\u00fcr. \u00dczr\u00fc q\u0259bul ed\u0259n ol.\u201d (N\u0259hc\u00fcl-b\u0259la\u011f\u0259)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>G\u018fL\u018fC\u018fK KE\u00c7M\u0130\u015eD\u018fN F\u018fRQL\u0130D\u0130RM\u0130?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u0259zil\u0259ri ke\u00e7mi\u015fd\u0259 ba\u015f vermi\u015f h\u0259r\u0259katlar\u0131n u\u011fursuzlu\u011fa d\u00fc\u00e7ar oldu\u011funu \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcb, n\u00f6vb\u0259ti h\u0259r\u0259katlar\u0131n n\u0259tic\u0259sini \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na al\u0131rlar. Bel\u0259l\u0259ri \u0259slind\u0259 b\u0259han\u0259 g\u0259tir\u0259r\u0259k, \u00f6z ictimai v\u0259 dini v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259n boyun qa\u00e7\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Qeyd etm\u0259liyik ki, onlar hadis\u0259l\u0259r aras\u0131ndak\u0131 ox\u015far c\u0259h\u0259tl\u0259ri d\u00fczg\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259 bilm\u0259mi\u015fl\u0259r. Onlar bilmirl\u0259r ki, hadis\u0259l\u0259r aras\u0131nda f\u0259rqli c\u0259h\u0259tl\u0259r d\u0259 m\u00f6vcuddur. M\u0259s\u0259l\u0259n, hadis\u0259nin ba\u015f verm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6vcud \u015f\u0259rait n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r hans\u0131sa h\u0259r\u0259kat u\u011fursuzlu\u011fa d\u00fc\u00e7ar olmu\u015fsa, dem\u0259k, h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn \u015f\u0259raiti m\u00fcnasib olmam\u0131\u015fd\u0131r. Sual oluna bil\u0259r ki, bug\u00fcnk\u00fc \u015f\u0259rait h\u0259min d\u00f6vr\u00fcn \u015f\u0259raiti il\u0259 eynidirmi? Hans\u0131sa d\u00f6vrd\u0259 k\u00fctl\u0259l\u0259rin siyasi aktivliyi z\u0259if olmu\u015fdursa, bu o dem\u0259k deyil ki, bu g\u00fcn d\u0259 h\u0259min \u015f\u0259rait davam edir. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259ki h\u0259r\u0259kat\u0131n u\u011fursuzlu\u011fa d\u00fc\u00e7ar olmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri insanlar\u0131n siyasi \u015f\u00fcurunun yet\u0259rsizliyidir. Bug\u00fcnk\u00fc siyasi \u015f\u00fcur is\u0259 tamam f\u0259rqli ola bil\u0259r. Dem\u0259k, eyni bir hadis\u0259 bir d\u00f6vr v\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259 ba\u015f tutmam\u0131\u015fsa, ba\u015fqa bir d\u00f6vr v\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259 ba\u015f tuta bil\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u0259zr\u0259t \u018fli (\u0259) buyurmur ki, b\u00fct\u00fcn hadis\u0259l\u0259r eyn\u0259n ox\u015fard\u0131r. Ayd\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259dir ki, istilik sev\u0259n bitki soyuq \u015f\u0259raitd\u0259 inki\u015faf ed\u0259 bilm\u0259z. Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 torpa\u011f\u0131 \u0259sas g\u00f6t\u00fcrm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Y\u0259ni \u201ctorpaq torpaqd\u0131r\u201d deyib, eyni n\u0259tic\u0259l\u0259r intizar\u0131nda olmaq sad\u0259l\u00f6vhl\u00fckd\u00fcr. H\u0259r bir a\u011fac x\u00fcsusi bir m\u00fchitd\u0259 bec\u0259rilm\u0259lidir ki, barl\u0131-b\u0259h\u0259rli olsun.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u018fg\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 ediriks\u0259 ki, ke\u00e7mi\u015fin b\u0259zi hadis\u0259l\u0259ri bug\u00fcnk\u00fc hadis\u0259l\u0259rd\u0259n f\u0259rql\u0259nir, dem\u0259k bir \u00e7ox c\u0259h\u0259tl\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmam\u0131\u015fd\u0131r. Hadis\u0259l\u0259r aras\u0131ndak\u0131 ox\u015far v\u0259 f\u0259rqli c\u0259h\u0259tl\u0259r d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259lidir. Yaln\u0131z bir ox\u015far c\u0259h\u0259ti \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcb, f\u0259rqli c\u0259h\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131rsaq, m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259rik. \u201cTorpaq torpaqd\u0131r, a\u011fac da a\u011fac\u201d dey\u0259r\u0259k \u015fimal bitkisini c\u0259nubda bec\u0259rm\u0259k a\u011f\u0131ls\u0131z bir c\u0259hddir. Eyni bir hadis\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 m\u00fcsb\u0259t, dig\u0259r bir \u015f\u0259raitd\u0259 is\u0259 m\u0259nfi n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r. Diqq\u0259tli olmal\u0131y\u0131q ki, b\u0259z\u0259n \u015f\u0259rait v\u0259 s\u0259b\u0259bl\u0259r d\u0259yi\u015fir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, dey\u0259 bil\u0259rik ki, H\u0259zr\u0259tin (\u0259) buyru\u011fu \u00fcmumi\u015fl\u0259k bir qaydad\u0131r. Amma bir \u015f\u0259rtl\u0259 ki, hadis\u0259l\u0259rd\u0259ki ox\u015farl\u0131qlar v\u0259 f\u0259rql\u0259r d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilsin. N\u0259hay\u0259t, H\u0259zr\u0259tin (\u0259) k\u0259lam\u0131n\u0131n izah\u0131nda dey\u0259 bil\u0259rik ki, H\u0259zr\u0259t (\u0259) ya moiz\u0259 m\u0259qam\u0131nda olmu\u015fdur, ya da bu b\u0259yan \u201cxitab\u0259\u201d b\u0259yan\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0130CT\u0130MA\u0130 HAD\u0130S\u018fL\u018fR\u0130N QANUN\u0130L\u0130Y\u0130<\/strong><br \/>\nG\u00f6r\u0259n ictimai hadis\u0259l\u0259r d\u0259 t\u0259bi\u0259t hadis\u0259l\u0259ri kimi t\u0259krarlana bil\u0259rmi? M\u0259s\u0259l\u0259n, t\u0259bi\u0259t qanunlar\u0131na g\u00f6r\u0259 yanma qabiliyy\u0259ti olan h\u0259r bir \u015fey oda d\u00fc\u015fd\u00fckd\u0259 yan\u0131r. Bu qaydan\u0131 \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k ba\u015fqa hallarda ondan istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik. M\u0259s\u0259l\u0259n, baharda ya\u011f\u0131\u015f ya\u011f\u0131r v\u0259 a\u011faclar c\u00fcc\u0259rir. Bu hadis\u0259ni \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n proqnozla\u015fd\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. G\u00f6r\u0259n, ictimai hadis\u0259l\u0259r d\u0259 bel\u0259dirmi? Bu sual sosioloji bax\u0131mdan daha \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. M\u0259s\u0259l\u0259n, deyirl\u0259r ki, ictimai hadis\u0259l\u0259r t\u0259krarlana bilm\u0259z. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, ictimai hadis\u0259l\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 sabit qanunlar n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmur. \u0130ctimai hadis\u0259l\u0259ri \u00f6nc\u0259d\u0259n proqnozla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 h\u0259min qanunlara ehtiyac var. Sosiologiyan\u0131n bu prinsipi H\u0259zr\u0259tin (\u0259) buyru\u011fu il\u0259 uyu\u015furmu?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u0259z\u0259rimizc\u0259, t\u0259bi\u0259t qanunlar\u0131 il\u0259 ictimai qanunlar aras\u0131nda f\u0259rql\u0259r m\u00f6vcuddur. T\u0259bi\u0259t hadis\u0259l\u0259rind\u0259n f\u0259rqli olaraq, ictimai hadis\u0259l\u0259r aras\u0131nda tam ox\u015farl\u0131q tapmaq m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr. Yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz sosioloji bax\u0131\u015f da d\u00fczg\u00fcn deyil. \u00c7\u00fcnki hadis\u0259l\u0259r aras\u0131ndak\u0131 ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 tamam inkar etm\u0259k yanl\u0131\u015fd\u0131r. Qurani-K\u0259rimd\u0259 buyurulur: \u201cG\u00fcman edirsiniz ki, imtahana \u00e7\u0259kilm\u0259mi\u015f behi\u015ft\u0259 daxil olacaqs\u0131n\u0131z?!\u201d (\u201cB\u0259q\u0259r\u0259\u201d sur\u0259si, ay\u0259: 214)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u0259li, b\u00fct\u00fcn insanlar sor\u011fudan ke\u00e7\u0259sidir v\u0259 kims\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn imtiyaz n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmam\u0131\u015fd\u0131r. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259ki insanlar s\u0131na\u011fa \u00e7\u0259kildil\u0259r, bir \u00e7ox b\u0259lalarla rastla\u015fd\u0131lar. Yaln\u0131z imtahandan aln\u0131a\u00e7\u0131q \u00e7\u0131xanlar behi\u015ft\u0259 daxil oldular. B\u0259li, biz d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 imtahana \u00e7\u0259kil\u0259si, bu imtahan\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, aqib\u0259timizi t\u0259yin ed\u0259siyik.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu m\u00f6vzuda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r h\u0259disl\u0259r d\u0259 vard\u0131r. H\u0259disl\u0259rd\u0259n birind\u0259 h\u0259zr\u0259t Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s) m\u00fcs\u0259lmanlara buyurur: \u201cTarixd\u0259 B\u0259ni-\u0130srailin ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259nl\u0259r sizin d\u0259 ba\u015f\u0131n\u0131za g\u0259l\u0259sidir. H\u0259tta onlar k\u0259rt\u0259nk\u0259l\u0259 yuvas\u0131na daxil olmu\u015fsa, siz d\u0259 daxil olas\u0131s\u0131n\u0131z.\u201d (\u201cBihar\u00fcl-\u0259nvar\u201d, 53-c\u00fc cild, s\u0259h. 127)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u0259zr\u0259t Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) k\u0259lam\u0131ndan m\u0259lum olur ki, tarixd\u0259ki hadis\u0259l\u0259r \u0259n son inc\u0259liyin\u0259d\u0259k t\u0259krarlana bil\u0259r. \u0130ctimai hadis\u0259l\u0259r kamil \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hlil olunsa, m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, onlar\u0131n yenid\u0259n t\u0259krarlanaca\u011f\u0131n\u0131 proqnozla\u015fd\u0131rmaq olar. \u0130ctimai hadis\u0259l\u0259rin amili t\u0259kc\u0259 f\u0259rd deyil. Bu hadis\u0259l\u0259rin d\u0259 qanunlar\u0131 vard\u0131r. Sad\u0259c\u0259, bu qaydalar\u0131 aray\u0131b, \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarmaq \u00e7\u0259tindir. H\u0259r hans\u0131 bir hadis\u0259nin t\u00f6r\u0259m\u0259 s\u0259b\u0259bl\u0259rini bilm\u0259k, onun realla\u015fma \u015f\u0259raitini \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00e7\u0259tin olur. T\u0259bi\u0259t hadis\u0259l\u0259rinin t\u0259hlili xeyli asand\u0131r. Onlar\u0131n ba\u015fverm\u0259 \u015f\u0259raitini d\u0259qiql\u0259\u015fdirm\u0259k bir o q\u0259d\u0259r d\u0259 \u00e7\u0259tin olmur. Bununla bel\u0259, ictimai hadis\u0259l\u0259r aras\u0131ndak\u0131 ox\u015farl\u0131\u011f\u0131 inkar ed\u0259 bilm\u0259rik. Ke\u00e7mi\u015fd\u0259ki hadis\u0259l\u0259ri d\u0259qiq t\u0259hlil etdikd\u0259n sonra g\u0259l\u0259c\u0259k hadis\u0259l\u0259r haqq\u0131nda fikir y\u00fcr\u00fctm\u0259k olar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hadis\u0259l\u0259rin t\u0259krar\u0131 o dem\u0259k deyil ki, bu hadis\u0259l\u0259r eyn\u0259n ox\u015far olmal\u0131d\u0131r. G\u00f6t\u00fcr\u0259k H\u0259zr\u0259t Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) ox\u015fatmas\u0131n\u0131. Bizim B\u0259ni-\u0130srail yox, m\u00fcs\u0259lman oldu\u011fumuz ayd\u0131nd\u0131r. Amma hans\u0131sa m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k n\u00f6qt\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n bu h\u0259disd\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar B\u0259ni-\u0130srail\u0259 ox\u015fad\u0131l\u0131r. \u018fslind\u0259 is\u0259 biz \u00f6z s\u0259ciyy\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rimizl\u0259 onlardan f\u0259rql\u0259nirik. Onlar\u0131n pey\u011f\u0259mb\u0259ri Musa (\u0259), bizim pey\u011f\u0259mb\u0259rimiz is\u0259 Muh\u0259mm\u0259d (s) olmu\u015fdur. Amma aram\u0131zdak\u0131 ox\u015far c\u0259h\u0259tl\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n onlar\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259lmi\u015f b\u0259zi hadis\u0259l\u0259r bizim d\u0259 ba\u015f\u0131m\u0131za g\u0259l\u0259 bil\u0259r. B\u0259ni-\u0130srail H\u0259zr\u0259t Musan\u0131n (\u0259) q\u0131rx g\u00fcn qeybind\u0259n sonra danaya p\u0259r\u0259sti\u015f etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. H\u0259zr\u0259t Musan\u0131n (\u0259) naibi onlar\u0131 t\u00f6vhid\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259v\u0259t etdis\u0259, s\u00f6zl\u0259rini dinl\u0259y\u0259n olmad\u0131. \u0130slam al\u0259mind\u0259 d\u0259 bel\u0259 hadis\u0259l\u0259r ba\u015f vermi\u015fdir. H\u0259zr\u0259t Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) v\u0259fat\u0131ndan \u00e7ox ke\u00e7m\u0259mi\u015f \u018fmir\u0259l-m\u00f6minini (\u0259) at\u0131b onun dedikl\u0259rin\u0259 qulaq asmad\u0131lar. \u018flinin (\u0259) pey\u011f\u0259mb\u0259r naibi olmas\u0131na baxmayaraq, onun dedikl\u0259ri qulaq ard\u0131na vuruldu. Musa (\u0259) \u00f6z naibi Harundan soru\u015fduqda ki, n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn B\u0259ni-\u0130srailin yolunu azmas\u0131na imkan verdin, Harun cavab verdi ki, B\u0259ni-\u0130srail aras\u0131ndak\u0131 ixtilaflarda m\u00fcq\u0259ssir say\u0131laca\u011f\u0131mdan qorxdum. Bu hadis\u0259nin ox\u015far\u0131 \u0130slamda da ba\u015f vermi\u015fdir. \u018fmir\u0259l-m\u00f6minin \u018fli (\u0259) m\u00fcs\u0259lmanlar aras\u0131nda ixtilaf\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn susmaq yolunu se\u00e7mi\u015f v\u0259 25 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 s\u0259bir etmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00fcxt\u0259lif r\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u0259 bildirilir ki, B\u0259ni-\u0130srailin ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259n hadis\u0259 sizin d\u0259 ba\u015f\u0131n\u0131za g\u0259l\u0259sidir. Olsun ki, m\u0259hz ox\u015farl\u0131q s\u0259b\u0259bind\u0259n B\u0259ni-\u0130srailin \u0259hvalat\u0131 Quranda t\u0259krar olunmu\u015fdur. B\u0259ni-\u0130srailin ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259n bir \u00e7ox hadis\u0259l\u0259r m\u00fcs\u0259lmanlar \u00fc\u00e7\u00fcn ibr\u0259tamizdir. M\u00fcs\u0259lmanlar bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259n n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarmasalar, B\u0259ni-\u0130srailin aqib\u0259ti il\u0259 rastla\u015fa bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>X\u00dcLAS\u018f V\u018f N\u018fT\u0130C\u018f<\/strong><br \/>\n\u018fmir\u0259l-m\u00f6mininin (\u0259) buyruqlar\u0131n\u0131n bu hiss\u0259sinin izah\u0131nda dedik ki, ke\u00e7mi\u015fd\u0259 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259l\u0259r aras\u0131nda m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k n\u00f6qt\u0259l\u0259r tap\u0131larsa, bu hadis\u0259l\u0259rin ox\u015far c\u0259h\u0259tl\u0259ri s\u00fcbuta yet\u0259rs\u0259, birinci hadis\u0259y\u0259 aid olan h\u00f6km\u00fc ox\u015far m\u0259qamlarda ikinci hadis\u0259y\u0259 d\u0259 t\u0259tbiq etm\u0259k olar. Buna \u0259sas\u0259n d\u0259 H\u0259zr\u0259t (\u0259) buyurur: \u201cOlmu\u015flardan h\u0259l\u0259 ki olmam\u0131\u015flar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xar. \u00c7\u00fcnki i\u015fl\u0259r bir-birl\u0259rinin ox\u015far\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Daha sonra oxuyuruq: \u201cNem\u0259t sahibin\u0259 na\u015f\u00fck\u00fcr olma. Nem\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 na\u015f\u00fck\u00fcrl\u00fck \u0259n al\u00e7aq k\u00fcfrd\u00fcr.\u201d Qeyd olundu\u011fu kimi, nem\u0259t\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 k\u00fcfr hadis\u0259l\u0259r aras\u0131ndak\u0131 ox\u015far n\u00f6qt\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Na\u015f\u00fck\u00fcrl\u00fck ed\u0259nl\u0259r ke\u00e7mi\u015fd\u0259 nec\u0259 b\u0259db\u0259xt olurdularsa, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u0259 b\u0259db\u0259xt olas\u0131d\u0131rlar. Biz d\u0259 nem\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 k\u00fcfr etmi\u015f olsaq, h\u0259min b\u0259lalarla \u00fczl\u0259\u015f\u0259siyik. Nem\u0259t dedikd\u0259 yaln\u0131z geyim, qida, m\u0259sk\u0259n kimi maddi nem\u0259tl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutlmamal\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn nem\u0259tl\u0259rd\u0259n \u00fcst\u00fcn m\u0259n\u0259vi nem\u0259tl\u0259rdir v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259ni unutmamal\u0131y\u0131q. \u0130slam, \u0130lahi r\u0259hb\u0259rlik kimi nem\u0259tl\u0259rd\u0259n q\u0259fl\u0259td\u0259 qalmaq b\u0259db\u0259xtlikdir. Bu nem\u0259tl\u0259r he\u00e7 bir nem\u0259tl\u0259 m\u00fcqayis\u0259 oluna bilm\u0259z. Onlar m\u00fccahidl\u0259rin v\u0259 aliml\u0259rin qan\u0131 bahas\u0131na \u0259ld\u0259 olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu m\u0259fhumlar\u0131n xalq\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn aliml\u0259r m\u0259suldurlar. Bizl\u0259r c\u0259miyy\u0259tin islah\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131 v\u0259 nem\u0259tl\u0259rin \u015f\u00fckr\u00fcn\u00fc yerin\u0259 yetirm\u0259liyik ki, bu nem\u0259tl\u0259r g\u00fcnb\u0259g\u00fcn arts\u0131n. Allah el\u0259m\u0259mi\u015f, bu nem\u0259tl\u0259rin q\u0259drini bilm\u0259s\u0259k, ilahi r\u0259hb\u0259rlik kimi bir nem\u0259td\u0259n q\u0259fl\u0259td\u0259 qalsaq, el\u0259 bir insan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131na d\u00fc\u015f\u0259rik ki, m\u00fcq\u0259dd\u0259s dinimiz\u0259 b\u00fct\u00fcn qap\u0131lar ba\u011flanar. \u018fg\u0259r bel\u0259 bir xo\u015fag\u0259lm\u0259z hadis\u0259 ba\u015f vers\u0259, b\u00fct\u00fcn dini v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r \u0259limizd\u0259n \u00e7\u0131xas\u0131d\u0131r. Bel\u0259 bir m\u0259nfi n\u0259tic\u0259nin m\u0259suliyy\u0259ti yaln\u0131z bizim \u00fcz\u0259rimizd\u0259dir. \u201c\u015eura\u201d sur\u0259sind\u0259 buyurulur: \u201cSiz\u0259 \u00fcz ver\u0259n h\u0259r bir m\u00fcsib\u0259t \u00f6z \u0259ll\u0259rinizl\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131n\u0131z g\u00fcnah\u0131n ucbat\u0131ndand\u0131r.\u201d (\u201c\u015eura\u201d sur\u0259si, ay\u0259: 30)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kitab\u0131n ad\u0131:\u00a0<strong>\u018fb\u0259di \u00f6y\u00fcd<\/strong><br \/>\nT\u0259rc\u00fcm\u0259 ed\u0259n:\u00a0<strong>M. Turan<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>655\u0130MAM \u018fL\u0130N\u0130N (\u0259) O\u011eLU \u0130MAM H\u018fS\u018fN\u018f (\u0259) V\u018fS\u0130YY\u018fT\u0130ND\u018fN H\u0259zr\u0259t \u018fli (\u0259) o\u011fluna buyurur: \u201cOlmu\u015flardan h\u0259l\u0259 ki, olmam\u0131\u015flar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xar. \u00c7\u00fcnki i\u015fl\u0259r bir-birl\u0259rinin ox\u015far\u0131d\u0131r. Nem\u0259t sahibin\u0259 na\u015f\u00fck\u00fcr olma. Nem\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 na\u015f\u00fck\u00fcrl\u00fck \u0259n al\u00e7aq k\u00fcfrd\u00fcr. \u00dczr\u00fc q\u0259bul ed\u0259n ol.\u201d (N\u0259hc\u00fcl-b\u0259la\u011f\u0259) G\u018fL\u018fC\u018fK KE\u00c7M\u0130\u015eD\u018fN F\u018fRQL\u0130D\u0130RM\u0130? B\u0259zil\u0259ri ke\u00e7mi\u015fd\u0259 ba\u015f vermi\u015f h\u0259r\u0259katlar\u0131n u\u011fursuzlu\u011fa d\u00fc\u00e7ar oldu\u011funu \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcb, n\u00f6vb\u0259ti h\u0259r\u0259katlar\u0131n n\u0259tic\u0259sini [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[15],"class_list":["post-659","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-maarif","tag-imam-eli-"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/659","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=659"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/659\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":663,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/659\/revisions\/663"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=659"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=659"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=659"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}