{"id":755,"date":"2025-01-25T19:00:55","date_gmt":"2025-01-25T15:00:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.rizvan.net\/?p=755"},"modified":"2025-01-10T19:07:52","modified_gmt":"2025-01-10T15:07:52","slug":"peygemberlik-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.rizvan.net\/?p=755","title":{"rendered":"PEY\u011e\u018fMB\u018fRL\u0130K &#8211; 5"},"content":{"rendered":"<div class='epvc-post-count'><span class='epvc-eye'><\/span>  <span class=\"epvc-count\"> 622<\/span><\/div><p style=\"text-align: justify;\"><strong>R\u0130SAL\u018fT M\u018fQAMI<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130slam dini \u2013 h\u0259zr\u0259ti M\u00fch\u0259mm\u0259d (s\u0259ll\u0259llahu \u0259leyhi v\u0259 alihi v\u0259 s\u0259ll\u0259m)-\u0259 nazil olan ilahi bir dindir. O h\u0259zr\u0259t b\u00fct\u00fcn al\u0259ml\u0259r\u0259 bir r\u0259hm\u0259t olaraq h\u0259min dini t\u0259bli\u011f etm\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130slam\u0131n h\u0259d\u0259f v\u0259 m\u0259qs\u0259di h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, insanla Allah v\u0259 m\u0259ad aras\u0131nda rabit\u0259 yaratmaqd\u0131r. Buna \u0259sas\u0259n, bu din bir c\u0259h\u0259td\u0259n insanla haqq v\u0259 yegan\u0259 olan Allah aras\u0131nda rabit\u0259 b\u0259rq\u0259rar edir (fitr\u0259t insan\u0131 Allaha do\u011fru y\u00f6n\u0259ldir v\u0259 Onun vahid v\u0259 yegan\u0259 oldu\u011funu s\u00fcbut edir), saxta tanr\u0131lar\u0131 aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min prinsip\u0259 israr edir. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259sl \u015f\u00fcar\u0131n\u0131 la ilah\u0259 ill\u0259llah (y\u0259ni Allahdan ba\u015fqa ibad\u0259t\u0259, sitayi\u015f\u0259 layiq q\u00fcdr\u0259t sahibi yoxdur) q\u0259rar vermi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00fcb\u00fcvv\u0259t insan il\u0259 onun Xaliqi aras\u0131nda yegan\u0259 v\u0259 birba\u015fa rabit\u0259 vasit\u0259si oldu\u011fundan, Allah\u0131n yegan\u0259liyin\u0259 v\u0259 \u015f\u0259xsin Onun yegan\u0259 Zat\u0131 il\u0259 rabit\u0259sin\u0259 \u015f\u0259had\u0259t verm\u0259yi tovhidin isbat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas \u015f\u0259rt hesab etmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dig\u0259r c\u0259h\u0259td\u0259n is\u0259 bu din insan\u0131 m\u0259adla tan\u0131\u015f edir ki, bu yegan\u0259 m\u00fcmk\u00fcn yol il\u0259 h\u0259yat\u0131ndak\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri v\u0259 t\u0259zadlar\u0131 h\u0259ll etsin v\u0259 ilahi \u0259dal\u0259ti b\u0259rq\u0259rar etsin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130slam dini \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malikdir v\u0259 bu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin vasit\u0259sil\u0259 sair asimani dinl\u0259rd\u0259n se\u00e7ilir. Burada h\u0259min x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n bir ne\u00e7\u0259sini qeyd edirik:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1. \u0130slam dini he\u00e7 bir t\u0259hrif\u0259 m\u0259ruz qalmayan Qurana istinad edir. Halbuki ke\u00e7mi\u015f s\u0259mavi kitablar bu bax\u0131mdan \u00e7oxlu ziyanlara d\u00fc\u00e7ar olub t\u0259hrif edilmi\u015f v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259sl m\u0259zmun v\u0259 m\u00f6ht\u0259vas\u0131 ondan \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Quran \u00f6z\u00fcn\u00fcn t\u0259hrif olunmayaca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 buyurur: \u201c\u018flb\u0259tt\u0259, Biz Quran\u0131 nazil etdik v\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259siz, onu qoruyub saxlayaca\u011f\u0131q.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dinin \u015f\u0259ri\u0259t v\u0259 \u0259qid\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar olan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin qorunub-saxlanmas\u0131 t\u0259rbiy\u0259vi y\u00f6n\u00fcn davam etm\u0259sin\u0259 t\u0259minat ver\u0259n v\u0259 onu m\u00fcmk\u00fcn ed\u0259n bir m\u0259s\u0259l\u0259dir. \u00c7\u00fcnki h\u0259r bir din t\u0259hrif olunsa v\u0259 onun \u0259sl m\u00f6ht\u0259vas\u0131 ondan \u00e7\u0131xar\u0131lsa, \u00f6z\u00fcn\u00fcn insanlarla Allah aras\u0131nda \u0259laq\u0259 vasit\u0259si olmaq kimi m\u00fch\u00fcm s\u0259lahiyy\u0259tini \u0259ld\u0259n ver\u0259c\u0259kdir. \u00c7\u00fcnki bu rabit\u0259 yaln\u0131z din ad\u0131 il\u0259 b\u0259rq\u0259rar olur. H\u0259m d\u0259 bu ba\u011fl\u0131l\u0131q dinin m\u00f6ht\u0259vas\u0131na \u0259m\u0259l etm\u0259yin v\u0259 onu elmi-ideoloji bax\u0131mdan h\u0259yata ke\u00e7irib ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259yin n\u0259tic\u0259sidir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0130slam\u0131n t\u0259hrifl\u0259rd\u0259n amanda qalmas\u0131 (bu da Quran\u0131n t\u0259hrif olunmamas\u0131 il\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259nir) onun \u00f6z h\u0259d\u0259fl\u0259rinin davam etdirilm\u0259sind\u0259 z\u0259ruri bir \u015f\u0259rt hesab olunur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Quran\u0131n h\u0259m k\u0259lm\u0259, h\u0259m d\u0259 m\u0259na bax\u0131m\u0131ndan t\u0259hrif olunmamas\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, \u0130slam Pey\u011f\u0259mb\u0259ri (s)-in n\u00fcb\u00fcvv\u0259ti \u00f6z\u00fcn\u00fcn isbat olnmas\u0131n\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm vasit\u0259sini qoruyub-saxlam\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7\u00fcnki Quran v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 \u015f\u0259ri\u0259tin v\u0259 risal\u0259tin \u0259sas prinsipl\u0259ri adlanan h\u0259r bir \u015fey qeyd olundu\u011fu kimi, h\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d (s\u0259ll\u0259llahu \u0259leyhi v\u0259 alihi v\u0259 s\u0259ll\u0259m)-in n\u00fcb\u00fcvv\u0259tinin v\u0259 risal\u0259tinin isbat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istiqrai bir d\u0259lildir v\u0259 bu d\u0259lil, Quran\u0131n ya\u015famas\u0131 il\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6z q\u00fcvv\u0259sind\u0259 qalacaqd\u0131r. Amma \u0259vv\u0259lki pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rin i\u015fi bel\u0259 deyildir. Onlar\u0131n pey\u011f\u0259mb\u0259rlikl\u0259rinin isbat olunmas\u0131 konkret zaman v\u0259 m\u0259kan daxilind\u0259 ba\u015f ver\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n hadis\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259hdudlan\u0131rd\u0131. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, anadang\u0259lm\u0259 kora \u015f\u0259fa verib, xora x\u0259st\u0259liyini sa\u011faltmaqla sona yetirdi (bunlar h\u0259zr\u0259t \u0130san\u0131n m\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259ri idi). Bu hadis\u0259l\u0259ri yaln\u0131z o pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rl\u0259 m\u00fcasir olan \u015f\u0259xsl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 edib g\u00f6r\u00fcrd\u00fc, lakin zaman\u0131n v\u0259 \u0259srl\u0259rin \u00f6t\u00fcb ke\u00e7m\u0259si il\u0259 onlar\u0131n ilkin \u015fahidl\u0259ri aradan gedirdi. Hal-haz\u0131rda insan onlar\u0131n q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 isbat olunmas\u0131nda aciz qal\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u0259r hans\u0131 bir n\u00fcb\u00fcvv\u0259tin d\u0259lill\u0259 isbat olunmas\u0131 v\u0259 yaxud onun isbat olunma yollar\u0131n\u0131n axtar\u0131lmas\u0131 b\u0259nd\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn olmasa, Allah-taalan\u0131n ona etiqad b\u0259sl\u0259m\u0259yi bir k\u0259s\u0259 vacib etm\u0259si qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00c7\u00fcnki:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Allah-taala bir k\u0259si, yaln\u0131z ona \u0259ta etdiyi \u015fey q\u0259d\u0259rind\u0259 v\u0259zif\u0259li ed\u0259r (v\u0259 ondan art\u0131q \u015feyl\u0259ri yerin\u0259 yetirm\u0259y\u0259 v\u0259zif\u0259li etm\u0259z).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bizim ke\u00e7mi\u015f pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r\u0259 v\u0259 onlar\u0131n m\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259rin\u0259 olan etiqad\u0131m\u0131z Qurani-K\u0259rimd\u0259 b\u0259yan olunan qeybi x\u0259b\u0259rl\u0259r\u0259 \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2. Bildiyimiz kimi, zaman\u0131n ke\u00e7m\u0259si \u0130slam dininin \u0259saslar\u0131n\u0131n d\u0259lill\u0259rin\u0259 he\u00e7 bir irad v\u0259 n\u00f6qsan g\u0259tir\u0259 bilm\u0259mi\u015fdir. Bizim s\u00f6z\u00fcm\u00fcz t\u0259kc\u0259 bu deyildir, \u00e7\u00fcnki b\u0259\u015f\u0259rin elm v\u0259 m\u0259rif\u0259tinin t\u0259r\u0259qqiy\u0259 y\u00fcks\u0259lib inki\u015faf etm\u0259si v\u0259 d\u00fcnya bar\u0259sind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif elmi v\u0259 t\u0259cr\u00fcbi yollarla m\u0259rif\u0259t k\u0259sb olunmas\u0131 il\u0259 eyni zamanda, bu dinin yeni-yeni y\u00f6nl\u0259r\u0259 malik olan d\u0259y\u0259rl\u0259ri k\u0259\u015ff olunur. Bu da i\u015fin sona \u00e7atmas\u0131 dem\u0259k deyildir. \u00c7\u00fcnki Qurani-K\u0259rim bu c\u0259h\u0259td\u0259n (d\u00fcnya sirl\u0259rini b\u0259yan etm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan) h\u0259mi\u015f\u0259 elmd\u0259n ir\u0259lid\u0259 olmu\u015fdur. Bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s kitab varl\u0131q al\u0259minin Yaradan\u0131n\u0131n d\u0259lill\u0259rini el\u0259 varl\u0131q al\u0259minin \u00f6z\u00fcnd\u0259 axtar\u0131\u015f apar\u0131b onun ayr\u0131-ayr\u0131 varl\u0131qlar\u0131nda d\u0259rind\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259kl\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 edir. O, el\u0259c\u0259 d\u0259 insan\u0131 bu axtar\u0131\u015flar\u0131n fayda v\u0259 sirl\u0259rind\u0259n agah etmi\u015fdir. H\u0259tta bug\u00fcnk\u00fc m\u00fcasir insan d\u0259rk edir ki, \u0259r\u0259b cahiliyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn c\u0259miyy\u0259tin\u0259 m\u0259nsub olan v\u0259 anadan g\u0259lm\u0259 yaz\u0131b-oxuma\u011f\u0131 bacarmayan bir \u015f\u0259xsin g\u0259tirdiyi bu kitabda el\u0259 d\u0259rin elmi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 toxunulmu\u015fdur ki, y\u00fcz ill\u0259r ke\u00e7dikd\u0259n sonra, yaln\u0131z m\u00fcasir elm h\u0259min m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri k\u0259\u015ff ed\u0259 bilmi\u015fdir. Bel\u0259 ki, ingilis \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas\u0131 v\u0259 Oksford universitetinin \u0259r\u0259b dili m\u00fc\u0259llimi Egniri, bitkil\u0259rin tozlanma prosesind\u0259 k\u00fcl\u0259yin t\u0259sirini k\u0259\u015ff ed\u0259nd\u0259, aliml\u0259r\u0259 bel\u0259 demi\u015fdi:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cBiz avropal\u0131lar ne\u00e7\u0259 \u0259srd\u0259n sonra bildiyimiz \u015feyl\u0259ri \u2013 bitkil\u0259rd\u0259, x\u00fcsusil\u0259, meyv\u0259 a\u011faclar\u0131nda tozlanma i\u015finin \u0259ks\u0259r hallarda k\u00fcl\u0259yin vasit\u0259sil\u0259 yerin\u0259 yetirilm\u0259sini d\u0259v\u0259 sahibl\u0259ri (y\u0259ni q\u0259dim \u018fr\u0259bistan \u0259halisi) bilirdil\u0259r.\u201d (O, bu ay\u0259y\u0259 i\u015far\u0259 edir: \u201cBiz, t\u0259bi\u0259tin b\u0259tnind\u0259 mayalanma (tozlanma) i\u015fini yerin\u0259 yetir\u0259n k\u00fcl\u0259kl\u0259ri g\u00f6nd\u0259rdik.)( Hicr sur\u0259si, ay\u0259: 22)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3. \u0130slam dini insan h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 edir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn bu y\u00f6nl\u0259r aras\u0131nda m\u00f6t\u0259dillik, normal hal v\u0259 m\u00fcvazin\u0259t b\u0259rq\u0259rar edib onun \u0259sas\u0131nda v\u0259hd\u0259t yarada bil\u0259r. El\u0259c\u0259 d\u0259 m\u0259scidl\u0259 c\u0259miyy\u0259t, istehsal m\u0259rk\u0259zl\u0259ri il\u0259 \u0259kin sah\u0259l\u0259ri aras\u0131nda q\u0131r\u0131lmaz rabit\u0259 b\u0259rq\u0259rar ed\u0259 bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki insan el\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r ki, \u00f6z maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi h\u0259yat\u0131n\u0131 t\u0259klikd\u0259, c\u0259miyy\u0259td\u0259n ayr\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 idar\u0259 ed\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4. \u0130slam yegan\u0259 s\u0259mavi bir dindir ki, onu, Allah t\u0259r\u0259find\u0259n g\u0259tir\u0259n Pey\u011f\u0259mb\u0259r, \u00f6z \u0259li il\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 t\u0259tbiq etmi\u015f, bu sah\u0259d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpacaq m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 etmi\u015f v\u0259 insanlar\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131nda \u00f6z \u015f\u00fcarlar\u0131n\u0131 \u0259m\u0259li olaraq ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">5. \u0130slam dini, c\u0259miyy\u0259td\u0259 t\u0259tbiq edilm\u0259kl\u0259 tarix s\u0259hn\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015f v\u0259 onu q\u0259bul ed\u0259r\u0259k \u00f6z yollar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u00e7\u0131raq kimi g\u00f6t\u00fcr\u0259n \u00fcmm\u0259ti (c\u0259miyy\u0259ti) qurmaqda \u015f\u0259rik olmu\u015fdur. O, ilahi bir din oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn, el\u0259c\u0259 d\u0259 asimandan yer \u0259hli \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259bii amill\u0259rd\u0259n daha t\u0259sirli v\u0259 onlar\u0131n f\u00f6vq\u00fcnd\u0259 dayanan bir t\u00f6hf\u0259 g\u0259tirdiyind\u0259n, m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n tarixi he\u00e7 vaxt maddi-tarixi m\u00fchasib\u0259l\u0259r miqyas\u0131na s\u0131\u011fa bilm\u0259y\u0259n qeybi v\u0259 m\u0259n\u0259vi amill\u0259r il\u0259 rabit\u0259d\u0259 oldu. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bizim, \u00f6z tariximizi maddi v\u0259 m\u0259hdud s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rma\u011f\u0131m\u0131z v\u0259 yaxud onu maddi amill\u0259rin m\u0259hsulu v\u0259 ya istehsal vasit\u0259l\u0259rinin n\u0259tic\u0259si hesab etm\u0259yimiz \u00e7ox yanl\u0131\u015f bir fikirdir. \u00c7\u00fcnki bu c\u00fcr yozum v\u0259 t\u0259fsirl\u0259r, b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 s\u0259mavi risal\u0259t \u0259sas\u0131nda qurulan bir \u00fcmm\u0259tin tarixin\u0259 t\u0259tbiq olunm\u011fa qabil deyildir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">6. \u0130slam dini zaman boyu \u0130slam \u00fcmm\u0259tind\u0259 m\u0259hdudla\u015fmad\u0131, \u0259ksin\u0259 d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r bir yerin\u0259 ir\u0259lil\u0259yib b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada v\u0259 tarixd\u0259 qurucu v\u0259 t\u0259sirli rol oynayan bir q\u00fcdr\u0259t kimi tan\u0131nd\u0131. Avropan\u0131n insafl\u0131 t\u0259hqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n h\u0259mi\u015f\u0259 etiraf etdikl\u0259ri kimi, m\u0259hz \u0130slam\u0131n yet\u0259rli v\u0259 dol\u011fun m\u0259d\u0259niyy\u0259ti Avropa xalqlar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131r q\u0259fl\u0259t yuxusundan oyadaraq onlar\u0131 t\u0259r\u0259qqiy\u0259 do\u011fru s\u00f6vq etmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">7. Bu dini g\u0259tir\u0259n \u0130slam Pey\u011f\u0259mb\u0259ri (s) \u00f6z\u00fcn\u00fcn s\u0259l\u0259fl\u0259ri olan b\u00fct\u00fcn pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rin sonuncusu olmaq kimi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259 onlardan se\u00e7ilir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259ni (pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rin sonuncusu olma\u011f\u0131) o h\u0259zr\u0259tin \u00f6z\u00fc elan etmi\u015fdir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 iki \u015fey\u0259 \u2013 m\u0259nfi v\u0259 m\u00fcsb\u0259t m\u0259naya d\u0259lal\u0259t edir:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1. M\u0259nfi: y\u0259ni o, \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra ba\u015fqa bir pey\u011f\u0259mb\u0259rin g\u0259li\u015fini inkar edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2. M\u00fcsb\u0259t: y\u0259ni o h\u0259zr\u0259tin pey\u011f\u0259mb\u0259rliyini v\u0259 onun b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 davam etm\u0259sini isbat edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Birinci m\u0259naya diqq\u0259t yetir\u0259nd\u0259 m\u0259lum olur ki, o, \u0130slam\u0131n z\u00fchur etm\u0259sind\u0259n ke\u00e7\u0259n 14 \u0259srlik bir m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 real h\u0259qiq\u0259tl\u0259 tam m\u00fcvafiqdir v\u0259 bundan sonra da b\u00fct\u00fcn zamanlarda bel\u0259 olacaqd\u0131r. Lakin bu m\u0259s\u0259l\u0259ni d\u0259 qeyd etm\u0259liyik ki, tarix s\u0259hn\u0259sind\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir pey\u011f\u0259mb\u0259rin g\u00f6r\u00fcnm\u0259m\u0259si, insani m\u0259d\u0259niyy\u0259tin \u0259sas bir daya\u011f\u0131 olan n\u00fcb\u00fcvv\u0259tin \u00f6z v\u0259zif\u0259sini \u0259ld\u0259n verm\u0259si dem\u0259k deyildir. \u00c7\u00fcnki bu n\u00fcb\u00fcvv\u0259t, tarix boyu b\u00fct\u00fcn pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rin risal\u0259tinin ham\u0131s\u0131n\u0131 irs aparm\u0131\u015fd\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, o, \u00f6z m\u0259rt\u0259b\u0259sind\u0259 malik oldu\u011fu d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n ba\u015fqa, ke\u00e7mi\u015f pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rin \u0259b\u0259di d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 d\u0259 malikdir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0130slam dini zamanla birlikd\u0259 davam ed\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn t\u0259kam\u00fcl v\u0259 yenilik amill\u0259ri il\u0259 bir yerd\u0259 olma\u011fa qabil olan n\u0259zar\u0259t\u00e7i (m\u00fch\u0259ymin) bir dindir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cBiz kitab\u0131 (Quran\u0131) haqq olaraq s\u0259n\u0259 nazil etdik, o, \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259vv\u0259ld\u0259 olan b\u00fct\u00fcn (s\u0259mavi) kitablar\u0131n d\u00fczg\u00fcn oldu\u011funu t\u0259sdiq edir v\u0259 onlar\u0131n haqq olmas\u0131na \u015f\u0259had\u0259t verir.\u201d( Maid\u0259 sur\u0259si, ay\u0259: 48)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">8. Allah-taalan\u0131n hikm\u0259ti h\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d (s\u0259ll\u0259llahu \u0259leyhi v\u0259 alihi v\u0259 s\u0259ll\u0259m)-in vasit\u0259si il\u0259 n\u00fcb\u00fcvv\u0259ti sona yetirdiyi zaman t\u0259l\u0259b edirdi ki, \u00f6z yerind\u0259 cani\u015finl\u0259r qoysun v\u0259 onlar n\u00fcb\u00fcvv\u0259t d\u00f6vr\u00fc sona yetdikd\u0259n sonra a\u011f\u0131r ilahi v\u0259zif\u0259 say\u0131lan imam\u0259t v\u0259 xilaf\u0259ti \u00f6hd\u0259l\u0259rin\u0259 als\u0131nlar. Bu b\u00f6y\u00fck v\u0259 alic\u0259nab \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r on iki n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. S\u0259hih h\u0259disl\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, R\u0259suli-\u018fkr\u0259m (s\u0259ll\u0259llahu \u0259leyhi v\u0259 alihi v\u0259 s\u0259ll\u0259m) \u015f\u0259xs\u0259n onlar\u0131n say\u0131n\u0131 v\u0259 adlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131q-a\u015fkar \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259yan etmi\u015fdir. Bu h\u0259dis bar\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlar yekdil fikir birliyind\u0259dirl\u0259r. O \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin m\u00fcq\u0259dd\u0259s adlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1. \u018fmir\u0259lm\u00f6minin \u018fli ibn \u018fbu Talib (\u0259leyhis-salam), ondan sonra:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2. H\u0259s\u0259n (\u0259leyhis-salam),<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3. H\u00fcseyn (\u0259leyhis-salam), daha sonrak\u0131 doqquz n\u0259f\u0259r is\u0259 imam H\u00fcseyn (\u0259leyhis-salam)-\u0131n n\u0259slind\u0259ndir:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4. \u018fli ibn H\u00fcseyn (\u0259leyhis-salam), l\u0259q\u0259bi S\u0259ccad,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">5. M\u00fch\u0259mm\u0259d ibn \u018fli (\u0259leyhis-salam), l\u0259q\u0259bi Baqir,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">6. C\u0259f\u0259r ibn M\u00fch\u0259mm\u0259d (\u0259leyhis-salam), l\u0259q\u0259bi Sadiq,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">7. Musa ibn C\u0259f\u0259r (\u0259leyhis-salam), l\u0259q\u0259bi Kazim,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">8. \u018fli ibn Musa (\u0259leyhis-salam), l\u0259q\u0259bi Riza,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">9. M\u00fch\u0259mm\u0259d ibn \u018fli (\u0259leyhis-salam), l\u0259q\u0259bi T\u0259qi,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">10. \u018fli ibn M\u00fch\u0259mm\u0259d (\u0259leyhis-salam), l\u0259q\u0259bi N\u0259qi,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">11. H\u0259s\u0259n ibn \u018fli (\u0259leyhis-salam), l\u0259q\u0259bi \u018fsk\u0259ri,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">12. M\u0259h\u0259mm\u0259d ibn H\u0259s\u0259n (\u0259leyhis-salam), l\u0259q\u0259bi M\u0259hdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">9. On ikinci imam qeybd\u0259 olan zaman, \u0130slam \u00f6z ard\u0131c\u0131llar\u0131n\u0131 f\u0259qihl\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259yi vacib etmi\u015fdir. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259, ictihad qap\u0131s\u0131n\u0131 (y\u0259ni \u015f\u0259ri\u0259t h\u00f6kml\u0259rinin Qurandan v\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259r s\u00fcnn\u0259sind\u0259n son d\u0259r\u0259c\u0259 d\u0259qiqlikl\u0259 s\u0259y g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k \u0259ld\u0259 edilm\u0259si) a\u00e7\u0131q qoymu\u015fdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u0259n bu yaz\u0131n\u0131n son s\u0259tirl\u0259rini el\u0259 bir halda yaz\u0131ram ki, \u00fcr\u0259k a\u011fr\u0131s\u0131 m\u0259n\u0259 \u0259zab verir v\u0259 \u00e7ox incidir. \u00c7\u00fcnki m\u0259n, \u0130slam\u0131n h\u0259mi\u015f\u0259ya\u015far q\u0259hr\u0259man\u0131 imam H\u00fcseyn (\u0259leyhis-salam)-\u0131n \u015f\u0259hid olmas\u0131n\u0131n ild\u00f6n\u00fcm\u00fc olan A\u015fura g\u00fcn\u00fcnd\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fc h\u0259l\u0259 d\u0259 sa\u011f g\u00f6r\u00fcrd\u00fcm. O h\u0259zr\u0259t bel\u0259 bir g\u00fcnd\u0259 \u00f6z \u0259ziz can\u0131n\u0131 \u0130slam yolunda f\u0259da etmi\u015fdi ki, Allah\u0131n, Onun R\u0259sulunun risal\u0259ti davaml\u0131 qals\u0131n. Onun \u00f6z\u00fc v\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0259zizl\u0259ri tarixd\u0259 misilsiz bir \u015f\u00fcca\u0259tl\u0259 \u015f\u0259had\u0259ti q\u0259bul etdil\u0259r ki, \u0130slam\u0131 himay\u0259 etsinl\u0259r, m\u0259zlumlar\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259k v\u0259 z\u00fclm alt\u0131nda inl\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 t\u0259skinlik verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130slam\u0131n meyarlar\u0131n\u0131 b\u0259rq\u0259rar etsinl\u0259r. O h\u0259zr\u0259t \u00f6z \u0259ziz \u00f6vladlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 ta\u011fut\u00e7ular\u0131n, \u015feytanp\u0259r\u0259stl\u0259rin \u0259li il\u0259 \u00f6z qanlar\u0131na q\u0259ltan olma\u011f\u0131 q\u0259bul etdil\u0259r ki, b\u00fct\u00fcn zaman v\u0259 m\u0259kanlarda \u0130slam\u0131 v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131, ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, t\u00fc\u011fyan\u00e7\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n irad\u0259l\u0259ri \u0259ll\u0259rind\u0259n al\u0131naraq, vicdan inqilab\u0131n\u0131n \u015f\u00f6l\u0259l\u0259rini s\u00f6nd\u00fcrm\u0259k, onlar\u0131 \u00f6zl\u0259rind\u0259n qafil saxlamaq ist\u0259dikl\u0259ri bir \u00fcmm\u0259ti m\u00fcdafi\u0259 etsinl\u0259r. B\u0259li, \u015f\u0259hidl\u0259rin a\u011fas\u0131 \u00f6z qan\u0131 v\u0259 vicdan\u0131, sabit v\u0259 m\u00f6hk\u0259m irad\u0259si il\u0259, o a\u011f\u0131r faci\u0259l\u0259r\u0259 sin\u0259 g\u0259rib, \u0130slam \u00fcmm\u0259tini q\u0259fl\u0259t yuxusundan ay\u0131ldaraq h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 g\u0259tirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00fc\u0259llif:\u00a0<strong>\u018fllam\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259dbaqir S\u0259dr\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>622R\u0130SAL\u018fT M\u018fQAMI \u0130slam dini \u2013 h\u0259zr\u0259ti M\u00fch\u0259mm\u0259d (s\u0259ll\u0259llahu \u0259leyhi v\u0259 alihi v\u0259 s\u0259ll\u0259m)-\u0259 nazil olan ilahi bir dindir. O h\u0259zr\u0259t b\u00fct\u00fcn al\u0259ml\u0259r\u0259 bir r\u0259hm\u0259t olaraq h\u0259min dini t\u0259bli\u011f etm\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdir. \u0130slam\u0131n h\u0259d\u0259f v\u0259 m\u0259qs\u0259di h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, insanla Allah v\u0259 m\u0259ad aras\u0131nda rabit\u0259 yaratmaqd\u0131r. Buna \u0259sas\u0259n, bu din bir c\u0259h\u0259td\u0259n insanla haqq v\u0259 yegan\u0259 olan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[71,70],"class_list":["post-755","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-maarif","tag-hzrt-muhmmd-s","tag-risalt"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/755","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=755"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/755\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":756,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/755\/revisions\/756"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=755"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=755"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.rizvan.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=755"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}